Dlaczego pająki nie przyklejają się do własnej pajęczyny? Tajemnice pajęczej sieci

Wyobraź sobie, że budujesz dookoła swojego domu wielki tor przeszkód wysmarowany najmocniejszym superglue. Złapie się w niego każdy sąsiad i listonosz, a ty sam... no właśnie. Jakim cudem będziesz swobodnie poruszał się po własnym podwórku, nie gubiąc przy tym butów?

Z tym samym problemem na co dzień zmagają się najbardziej niedoceniani inżynierowie w świecie natury. Budują misterne konstrukcje z nici, które potrafią w ułamku sekundy unieruchomić rozpędzoną ofiarę. Zatem dlaczego pająki nie przyklejają się do własnej pajęczyny, biegając po niej z tak ogromną łatwością?

Pająki nie przyklejają się do swojej sieci dzięki niezwykłej precyzji oraz specjalnej budowie odnóży. Nie wszystkie nici w pajęczynie pokryte są lepkimi kropelkami - pająk doskonale wie, by poruszać się tylko po "suchych" ścieżkach. Ponadto jego łapki pokryte są gęstymi włoskami i śliską wydzieliną, co zapobiega przyklejeniu, gdy przypadkowo dotknie kleju.

Zasada pierwszej drogi, czyli mapa bezpieczeństwa

Sekret sukcesu pająka tkwi w planowaniu przestrzennym. Kiedy nasz ośmionogi architekt zaczyna budowę domu, najpierw tworzy ramę i szprychy przypominające koło od roweru. Do wyprodukowania tego szkieletu używa wyjątkowo twardej, mocnej i, co najważniejsze, nieklejącej się białkowej nici.

Dopiero na samym końcu pająk spaceruje dookoła i układa spiralną warstwę łowną, którą smaruje kropelkami potężnego kleju. I tutaj pojawia się cała magia: gospodarz po prostu pamięta projekt własnego domu! Kiedy siedzi na środku pajęczyny i czeka na wibracje, porusza się jak baletnica wyłącznie po suchych "szprychach", omijając z daleka śmiercionośną, lepką spiralę.

Naoliwione skarpetki na ratunek

Nawet najlepszemu tancerzowi może się czasem powinąć noga, zwłaszcza gdy na sieć wpadnie wielka ofiara i trzeba rozpocząć chaotyczną walkę. Na wypadek zdepnięcia w swój własny klej, pająki są uzbrojone w fantastyczny system bezpieczeństwa, jakiego mogą im pozazdrościć ludzcy chirurdzy.

Ich odnóża są gęsto pokryte tysiącami maleńkich, twardych i rozgałęzionych włosków, które stykają się z nicią na bardzo małej powierzchni. Jakby tego było mało, aparaty gębowe wielu z nich produkują specjalną śliską substancję, rodzaj naturalnego olejku. Włoski posmarowane taką wydzieliną działają jak patelnia teflonowa - nawet jeśli pająk wpadnie w kropelkę kleju, odnóże wyskakuje z niej gładko i bez większego wysiłku.

Czy wiesz, że pajęczyna służy nie tylko do jedzenia?

Oprócz łapania śniadania, pająki wykorzystują niezwykłą wytrzymałość swojej białkowej przędzy do wielu innych, zaskakujących rzeczy:

• Balonowanie - małe pajączki wspinają się na wysokie rośliny, wypuszczają w powietrze długą nić i dają się porwać podmuchom wiatru, by podróżować na potężne odległości (czasem nawet przez oceany!).
• Superciepłe śpiwory - pajęczyna świetnie izoluje, dlatego samice otulają w gruby kokon z nici swoje delikatne jajeczka, chroniąc je przed mrozem i żarłocznymi drapieżnikami.
• System antywłamaniowy - niektóre sieci są tak mocno nasączone specjalnymi związkami chemicznymi odpychającymi mrówki, że nikt z zewnątrz nie ma prawa sforsować tej granicy.

Zepsuty dom trafia... do brzucha!

Natura nienawidzi marnotrawstwa. Pajęczyna (składająca się w dużej mierze z trudnych do wytworzenia białek) z czasem traci swoją kleistą moc, wysycha albo jest rozrywana przez wiatr. Co robi wtedy nasz sprytny architekt?

Zamiast szukać nowej działki budowlanej, pająk... zjada starą sieć! Rozpuszcza w brzuchu odzyskane cenne białka, zaledwie w kilka godzin trawi zniszczony materiał i wypuszcza go przez odwłok w formie zupełnie nowej, gotowej do pracy nici. Ekologia i recykling na najwyższym, mistrzowskim poziomie!

Zatem następnym razem, gdy wejdziesz w lesie twarzą prosto w misterną, klejącą się pajęczynę, zanim zaczniesz panikować, doceń ten inżynieryjny cud. Przecież przed chwilą zepsułeś komuś niezwykle zaawansowany technicznie, jadalny dom, posmarowany klejem z pamięcią kształtu!