Skąd się wzięło powiedzenie “spać jak suseł”?

Każdy z nas ma czasem taki dzień, kiedy najchętniej zakopałby się pod ciepłą kołdrą i nie wychodził z łóżka aż do wiosny. Zazdrościmy wtedy zwierzakom, które potrafią zapomnieć o całym świecie na długie miesiące. Właśnie z tej fascynacji naturą wzięło się jedno z naszych ulubionych porzekadeł.

Gdy ktoś w twoim domu nie reaguje na budzik, hałasy z ulicy ani zapach porannej kawy, pewnie rzucasz ze śmiechem, że zapadł w głęboki sen zimowy. Warto wiedzieć, że spać jak suseł znaczenie ma bardzo dosłowne i opiera się na niezwykłym mechanizmie, w jaki te małe gryzonie radzą sobie z mrozami.

Powiedzenie "spać jak suseł" oznacza niezwykle głęboki, twardy sen, z którego bardzo trudno kogoś dobudzić. Wzięło się ono wprost z natury – susły zapadają w wielomiesięczną hibernację, podczas której są całkowicie odcięte od bodźców zewnętrznych i nie reagują na to, co dzieje się wokół nich.

Kim właściwie jest ten uroczy śpioch?

Zanim sprawdzimy, dlaczego mówimy spać jak suseł, warto rzucić okiem na samego bohatera. To niewielki gryzoń z puszystym ogonem, który większość życia spędza na łąkach i stepach. Kiedy dni stają się krótsze, a temperatura nieprzyjemnie spada, nasz mały przyjaciel postanawia po prostu zignorować złą pogodę. Zamyka się w swojej podziemnej norze, zwija w ciasny kłębek i odlatuje w krainę marzeń sennych.

Ile śpi suseł i dlaczego robi to tak długo?

Gdybyśmy chcieli zorganizować zawody w chrapaniu, ten zwierzak zająłby z łatwością pierwsze miejsce. Suseł potrafi przespać grubo ponad pół roku! Robi to, by przetrwać najtrudniejszy czas, kiedy pod śniegiem brakuje jedzenia. Jego sen nie przypomina jednak naszej nocnej drzemki. To ekstremalne wyłączenie całego organizmu, w którym serce uderza zaledwie kilka razy na minutę, a oddech staje się tak płytki, że jest niemal niewidoczny.

Zimowa drzemka pełna niespodzianek

Wyobraź sobie, że podczas snu twoje ciało staje się zimne jak lód. U naszego futrzastego bohatera temperatura spada niemal do zera! Właśnie dlatego tak trudno go dobudzić. Gdybyś znalazł śpiącego susła w jego norze i spróbował go delikatnie poszturchać, najpewniej w ogóle by nie zareagował. Właśnie to całkowite odcięcie od świata zewnętrznego zainspirowało nas do stworzenia tego popularnego porównania.

• Temperatura ciała zwierzaka drastycznie spada, zrównując się z chłodem panującym pod ziemią.
• Jego krew gęstnieje, a serce pracuje w trybie maksymalnego oszczędzania energii.
• Budzenie się z takiego stanu zajmuje zwierzęciu nawet kilka godzin i wiąże się z gigantycznym wysiłkiem.
• W trakcie całej zimy budzi się zaledwie parę razy, tylko po to, by załatwić najważniejsze potrzeby fizjologiczne.

Czy człowieka da się porównać do śpiącego zwierzaka?

W potocznej mowie bardzo chętnie pożyczamy zachowania ze świata zwierząt, by opisać nasze ludzkie nawyki. Kiedy wracasz z długiej podróży albo po bardzo wyczerpującym tygodniu w pracy i zapadasz w kamienny sen, twój organizm naśladuje to głębokie odcięcie. Nie przesypiasz co prawda pół roku, ale dla osoby próbującej cię rano ściągnąć z łóżka, różnica wydaje się naprawdę niewielka.

Następnym razem, gdy powiesz, że śpisz jak suseł, pomyśl z uśmiechem o tym małym mieszkańcu podziemnych norek. Ty na szczęście potrzebujesz tylko filiżanki mocnej kawy, by wrócić do żywych, podczas gdy on musi czekać na pierwsze promienie wiosennego słońca.